سرطان خون در کودکان

سرطان خون در کودکان

” آقایی از سرگذشت نوه پنج ساله اش می گفت که بدون هیچگونه سابقه سرطان در فامیل به سرطان خون از نوع متاستاز مبتلا شده و ظرف شش ماه جانش را از دست داده. همه اقوام شوکه شدند که چگونه نوزادی که در بدو تولد سالم بوده و کوچکترین مشکل خونی نداشته بعد از فقط چند سالی به سرطان مبتلا شده! از شنیدن این اتفاق خیلی ناراحت شدم ولی به یاد یکی از فامیلهایمان افتادم که با ذخیره خون بند ناف  نوزاد دومش در موسسه رویان و پیوند سلول های بنیادی جان فرزند اولش که به لوسمی مبتلا شده را نجات داده بود.”

سرطان خون خیلی کم در کودکان اتفاق می افتد اما جای تاسف است که در ایران شایع شده؛ و به نقل از پزشکان، یکی از علت های اصلی اش مصرف افزودنی ها و مواد نگهدارنده در انواع خوراک، نوشیدنی و تنقلات و شیرینی جات و الی آخر است! مواد نگهدارنده سرطان زا هستند و سیستم ایمنی بدن را رفته رفته از کار می اندازند و شرایط را برای رشد تومورهای سرطانی آماده می کنند.

موسسه رویان خون بند ناف نوزادان را ذخیره می کند. از این خون می توان بیش از یک میلیارد سلول بنیادی گرفته و برای درمان لوسمی و نارسایی های خونی کودکان استفاده کرد. سلول بنیادی کوچکترین سلول تشکیل دهنده ی اندام و بافت های جدید است. از سلول بنیادی سلول های خونی جدیدی تولید می شوند.

موضوع متن زیر: علت های سرطان خون در کودکان و بهترین راههای درمان سرطان خون در کودکان در ایران و جهان

انواع سرطان خون در کودکان

انواع سرطان خون در کودکان

برای اینکه سالم بمانیم باید خون تمیزی داشته باشیم. یک خون تمیز مواد تمیزی دارد و تعادل در تولید و تکثیر هر یک از سلول های خونی چهارگانه زیر اهمیت زیادی دارد:

۱. سلول های خونی سفید با وظایف دفاع از بدن در مقابل عفونت ها،

۲. سلول های خونی قرمز با وظیفه اکسیژن رسانی،

۳. پلاکت ها برای لخته کردن خون و جلوگیری از خونریزی بی دلیل و

۴. پلاسما برای رساندن نمک، آب، مواد مغذی، آنزیم و هورمون های مفید به بدن

سلول های خونی در حالت نرمال تولید و تکثیر شده، وظایفشان را انجام و سپس می میرند اما سلول های سرطانی نمی میرند؛ بلکه، دایم تکثیر شده و لشکر تهاجمی شان آنقدر بزرگ می شود که کل عملکرد سلول های سالم را تخریب و اندام ها را از کار می اندازند.

شایع ترین سرطان های خون در کودکان لوسمی و لنفوما هستند. این دو نوع سرطان هر کدام  به انواع فرعی تقسیم بندی و درمان های تخصصی جداگانه دارند.

تعریف سرطان خون لوسمی به زبان ساده: رشد بیش از حد سلول های خونی سفید به طوریکه مغز استخوان نمی تواند به اندازه کافی سلول خونی قرمز و پلاکت تولید کند. گرچه تعداد گلبول های سفید زیاد می شود، کار خود را درست انجام نمی دهند چون نوع ناسالم جای آنها را می گیرد.

تعریف سرطان خون لنفوم به زبان ساده: جهش بدی در سلول های لنفاوی و ایمنی بدن انجام شده و سیستم ایمنی به شدت ضعیف می شود. سرطان خون لنفوم در واقع بافت هایی مثل روده، پوست، طحال، .. را درگیر می کند زیرا عروق لنفاوی از این بافت ها می گذرند.

شایع ترین علائم لوسمی در کودکان

علائم لوسمی leukemia

علائم سرطان خون قطعی و لزوما نشانه ی سرطان خون نیستند اما اگر در کودک مشاهده شوند درنگ نکنید و برای آزمایش و بررسی پزشکی اقدام کنید.

علاوه بر علائم تصویر فوق، علائم فرعی دیگری نیز پس از تخریب کارکرد اندام ها ظاهر می شوند. برای مثال، تهوع و استفراغ در نتیجه تخریب عملکرد معده، عدم تعادل و تمرکز و تاری دید در نتیجه اختلال در عملکرد مغز و اعصاب، تغییر رنگ خال قرمز به قهوه ای در سرطان خونی که به پوست منتقل شده (متاستاز) و غیره. به علاوه، اگر تورم غدد لنفاوی را در قسمت های زیر بازو، گردن، بالای استخوان ترقوه و کشاله ران کودکتان دیدید، بلافاصله برای بررسی پزشکی اقدام کنید.

نکته: هیچ کدام از علائم بالا قطعی نشانه سرطان نیستند و باید آزمایشات دقیق تر ژنتیکی و کروموزومی انجام شود. پزشکان علائم کم خونی، تورم غدد لنفاوی و خونریزی را نیز بررسی می کنند.

بررسی سلامت کبد و طحال اهمیت دارد زیرا لوسمی می تواند این اندام را بزرگ کند. همچنین، نمونه برداری از مغز استخوان، انواع آزمایشات خون، بررسی ستون فقرات، ام.آر.آی، تست ژنتیک و غیره ممکن است انجام شوند.


 علت سرطان خون در کودکان

علت دقیق سرطان خون در کودکان اغلب مشخص نیست؛ جهش در DNA سلول های خونی (جهش ژنتیکی یک یا چند سلول که ربطی به والدین ندارد و وراثتی نیست) از علت های ریشه ای ست؛ اما بحث ها درباره ی اینکه چه چیزی یا چه چیزهایی سبب این جهش شده، زیاد است.

مقاله جالبی در مورد DNA در هسته سلول داریم که در انسان روزی حدود ۱۰۰۰۰ بار آسیب می بیند و خود را تعمیر می کند! این آسیب اغلب به علت عوامل محیطی و تغذیه ای و استرس زیاد صورت می گیرد. حال اگر شرایط برای تعمیر DNA فراهم نباشد، سلول های سالمی در مغز استخوان تولید نمی شوند و یا آسیب می بینند و شرایط برای جهش ژن آماده می شود. به عنوان مثال، وقتی بدن در معرض اشعه ایکس و گاما قرار می گیرد، احتمال پاره شدن رشته مارپیچ DNA وجود دارد؛ اگر بدن مان کمبود پروتئین داشته باشد، احتمال تعمیر این رشته کمتر می شود و شرایط برای جهش در جهت منفی آماده تر می شود.

مقاله ی جهش ژن و آسیب DNA


علت لوسمی در کودکان از نظر طب سنتی

طب سنتی ایرانی دلیل اصلی انواع سرطان را مصرف تغذیه صنعتی و شیمیایی حاوی مواد نگهدارنده و افزودنی و تقلید از الگوهای اشتباه و رعایت نکردن آداب خواب و بیداری و نوشیدن و خوردن، انتقال عفونت های نهفته از مادر به جنین پیش از تولد، و نیز بروز انواع استرس های شدید روحی-روانی می داند. گفته شده که استرس و فشار روی انواع اعصاب از علت های بروز انواع بیماری هاست.
از نظر بزرگان طب سنتی، مزاج های چهارگانه بدن انسان (دموی، بلغم، سودا و صفرا) با سبک زندگی صنعتی سازگاری ندارند. عوامل تغییرات اقلیمی و محیط آلوده صنعتی و تماس مواد شیمیایی و حتی شوینده ها با پوست سلامت انسان را  حسابی به خطر انداخته اند. در مبارزه ی فعالان مبارزه با تخریب محیط زیست به کرات یادآوری می شود که حال زمین خراب است و حال انسان ها خراب تر و نابودی همه چیز به دست خود انسان پیش می رود!


راههای انتقال سرطان خون چیست؟ علت لوسمی در کودکان

برخی دلایل سرطان خون در کودکان از این قرارند:

۱. دلایل ارثی: سرطان خون یکی از دوقولوها یا اعضای خانواده و بستگاه درجه یک (لوسمی)، برای مثال

۲. رادیو درمانی یا شیمی درمانی برای سرطان نوع دیگر که خود سبب سرطان خون لوسمی می شود. از چاله به چاه افتادن!!!

۳. گاهی مصرف داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی بعد از پیوند عضو می تواند به لوسمی منجر شود!

۴. مشکلات ژنتیکی مانند سندرم داون، کلاین فلتر، یک سری اختلالات خونی و مغزی ارثی

۵. جهش ژنتیکی ارثی و عدم توانایی سلول های خونی در شکستن مواد شیمیایی مضر و دفع آنها از بدن

۶. عوامل ویروسی

۷. عوامل محیطی مانند تماس با مواد شیمیایی بنزین و بنزن، پرتوهای یونی، مواد رادیواکتیویته، رنگ مو و مواد پتروشیمی و غیره

۸. تماس بدن کودک با حشره کش های سمی در خانه و آفت کش های سمی در مزارع و میوه ها و …

۹. زمانی که مادر برای باروری از داروهای تخمک گذاری مصنوعی مصرف کرده؛ خطر ابتلا به سرطان خون بعد از تولد و در کودکی بالا می رود.

و غیره.


درصد زنده ماندن سرطان خون

بر اساس آمار سایت پزسکی مدیکال نیوز تودی، درصد زنده ماندن بیماران سرطان خون لوسمی (انواع لوسمی) بعد از گذشت ۵ سال از درمان حدود ۶۲ درصد است. این درصد برای کودکان و نوجوانان (زیر بیست سال ) بالاتر است. حدود هشتاد درصد از کودکان مبتلا به لوسمی لنفوبلاست درمان شده اند.

میزان مرگ و میر در این سنین به شرط درمان و پیگیری (زیر ۲۰)، تنها ۲/۲ درصد است. هر په سن بالاتر رود، احتمال مرگ بیمار یبشتر خواهد بود.

موارد زیر در نرخ مرگ و بیمار بیماران سرطان خون دخالت دارند:

۱. سن

۲. زمان تشخیص بیماری و شروع درمان

۳. پیشرفت بیماری (اینکه قابل درمان باشد یا نه…)

۴. نوع لوسمی چرا که سرطان خون انواع دارد و خود لوسمی به عنوان یک نوع سرطان زیرشاخه هایی دارد

۵. سابقه ارثی و خانوادگی ابتلا

۶. میزان آسیب به استخوان یا عضو درگیر سرطان

۷. مواجهه با مواد شیمیایی مانند بنزن و مواد پتروشیمی

۸. تماس با امواج رادیویی یا شیمی درمانی

۹. تغییرات کروموزومی

۱۰. میزان مقاومت بدن بیمار و پاسخ وی به درمان ها

۱۱. شمارش سلول های خونی

۱۲. مواجهه با دود سیگار یا مصرف تنباکو و سیگار و غیره.


کدام نوع سرطان خون کشنده است؟

سرطان لوسمی حاد مغز استخوان (AML)

این نوع سرطان از مغز ساتخوان شروع می شود و چون مغز استخوان محل تولید تمامی سلول های خونی سفید، قرمز، پلاسما و پلاکت هاست، سلامت آنها را به خطر می اندازد و به سرعت رشد می کند. این نوع سرطان اغلب افراد بالای ۶۵ سال را درگیر می کند و ریسک ابتلا به آن در شرایط زیر بالاتر می رود:

کشیدن سیگار

تماس با مواد شیمیایی پتروشیمی و بنزن …

تماس با امواج رادیویی و اشعه شیمی درمانی …

برخی اختلالات خونی و ژنتیکی مانند سندرم داون

همچنین، سرطان های زیر سخت درمان می باشند:

سرطان خون لوسمی لنفوسیت مزمن (CLL)

سرطان خون لوسمی مزمن مغز استخوان (CML)

سرطان های لنفوم هاجکین و غیرهاجکین که سیستم لنفاوی و ایمنی را هدف می گیرند و

سرطان خون میلوما که از پلاسمای خون (مرکز تولید آنتی بادی ضد عفونت ها) شروع می شود و مغز استخوان را فاسد میکند.


جواب آزمایش سرطان خون

برای تشخیص دقیق تر سرطان خون در کودکان آزمایشات مختلفی انجام می شود و هر کدام اصطلاحات و توضیحات خاص خودشان را دارند. طبیعی ست که آزمایش های اولیه از خون گرفته شوند. 

توضیح کوتاه مهمترین اصطلاحات در آزمایشات خون:

♦ کم خونی با آزمایش RBC به معنی شمارش سلول های خونی قرمز می باشد.

♦ آزمایش خون CBC: برای اندازه گیری انواع مختلف سلول های خونی

♦ آزمایش خون برای اندازه گیری سطح انواع مواد شیمیایی موجود در خون مانند تعادل الکترولیت (منیزیم پتاسیم…)، انواع پروتئین آلبومین، بتا-۲ میکروگلوبولین، LDH و غیره، گلوکز و کلسترول خون، مواد شیمیایی خون که نشانگان عملکرد کلیه ها و کبد هستند، هورمون تیروئید،مواد معدنی مانند آهن کلسیم پتاسیم…، ویتامین های B12 و فولات و غیره.

♦ تست اندازه گیری پروتئین در خون (ایمونوگلوبین IG): برای بررسی پروتئین های غیر عادی در سیستم ایمنی

♦ تست ANC برای شمارش سلول های خونی سفید نوتروفیل در خون که با عفونت ها مبارزه می کنند

♦ تست FLOW CYTOMETRY: برای بررسی شمارش سلول های خونی سفید در خون یا مغز استخوان و اینکه آیا این سلول های سفید مسبب سرطان هستند یا خیر

♦ تست FISH: برای بررسی تغییرات کروموزومی در سلول های سرطانی

♦ تست کروموزومی کاریوتایپ: KARYOTYPE : هر سلول ۴۶ کروموزوم دارد که این تست اندازه، شکل، تعداد و ترتیب آنها و موارد غیرعادی را بررسی می کند.

♦ تست PCR برای اندازه گیری بیومارکرهای خون یا سلول های مغز استخوان و برای بررسی پاسخ مولکولی بدن بیمار به درمان ها


بیشتر بدانید:

انواع تست سرطان

تست AFP: اندازه گیری سطح آلفا-فیتوپروتئین در خون؛ سطح بالا با سرطان کبد مرتبط است.

تست PSA: برای بررسی سرطان پروستات و آنتی ژن اختصاصی پروستات است که سطح بالای آن با سرطان مرتبط است.

تست CA-19-9: سطح بالای CA-19-9 در خون می تواند نشانه ای از رشد تومور در کبد و دستگاه گوارش باشد.

تست CA-125 می تواند نشانه ای از رشد سرطان تخمدان باشد.

تست CALCITONIN برای بررسی سرطان تیروئید


در پناه خداوند سلامت بمانیم

منبع ۱

 

منبع ۲

 

منبع ۳

 

منبع ۴

 

منبع ۵