تغذیه بیماران سرطان خون

تغذیه بیماران سرطان خون

 سلام دوست عزیز، خوش آمدید

“به یاد دوستم مرضیه این متن علمی-پزشکی را درباره سرطان خون نوشتم، دوست ورزشکار بلند قامتم که سالیان پیش که هنوز علم به پیشرفت امروزی نرسیده بود به خاطر سرطان خون در گذشت و دخترش ریحانه از او به یادگار ماند. ریحانه به درد مادر گرفتار شد اما شکر خدا برای درمان زود اقدام کرد، به کمک پزشکان دلسوز به سلامتی بازگشت، هم اکنون همسن مادرش شده و خود فرزند سالمی دارد.”

سرطان خون چیست؟

سرطان خون وقتی ایجاد می شود که سلول های خونی به طور غیرعادی رشد و تکثیر پیدا می کنند و کنترل اونها از دست خارج می شود. سلول های سرطانی کارکرد سلول های سالم در قسمت های مختلف بدن رو مختل و انرژی سلولی رو برای ادامه حیات ضعیف یا تخریب می کنند.

خون ما چهار ماده اصلی دارد: ۱. گلبول قرمز که کارش اکسیژن رسانی به بافت های بدن است، ۲. گلبول سفید که با عفونت ها مبارزه می کند، ۳. پلاکت که خون را لخته می کند (جلوگیری از رقیق شدن بیش از اندازه خون و خونریزی)، و ۴. مایع زرد رنگ و سبک پلاسما که کارش رساندن آب، مواد مغذی، نمک، پروتئین، و هورمون ها و آنزیم های مفید یه سرتاسر بدن است. پلاسما نوعی سلول خونی سفید که در مغز استخوان ما (محل تولید سلول بنیادی) تولید می شود.

حتما عبارت های لوسمی (خون سفید)، سرطان مغز استخوان و لنفوم هوچکین و غیرهوچکین به گوشتان خورده، یعنی همان چهار مورد سرطان خون. در لوسمی، تعداد سلول های سفید خونی گلبول سفید) به شدت زیاد می شود، به حدی که مغز استخوان توانایی تولید گلبول قرمز و پلاکت کافی را ندارد.

شاید از خودمان بپرسیم سرطان خون چی هست و علتش چیه؟ توضیحی به زبان ساده  اما علمی داریم:

تک تک سلول های بدن ما در داخل خودشون (هسته سلول) یک راهنما به شکل مارپیچ دارند که همان دستورالعمل برای انجام وظایفشان هست. این راهنما DNA نام داره و اونی که دستورالعمل ها رو به نقاط مختلف بدن انتقال می ده (کپی برداری می کنه) اسمش RNA پیام رسان هست. از عجایب خلقت اینه که DNA در طول زندگی ما میلیون ها بار صدمه میبینه اما خودش رو تا جای ممکن ترمیم میکنه.

DNA آنقدر حیاتی ست که اگر اختلالی در عملکرد آن ایجاد شود، نظم سلولی و سیستم ایمنی بدن نیز برهم می خورد. با آسیب شدید DNA در سلول، بیماری ها،واز جمله سرطان، کم کم به سراغ انسان می آیند.


انواع سرطان خون

سرطان خون لوسمی حاد و مزمن : به علت تغییر یا همان جهش شدید در DNA سلول های سفید خونی انجام میشه. نوع حاد به سیستم لنفی و ایمنی بدن حمله می کند و نوع مزمن مغز استخوان، سلول های قرمز و پلاکت ها رو هم درگیر می کنه که خیلی خطرناکه.

سرطان خون لنفوم غیر هوچکین یا سرطان مایع: سلول های ایمنی و لنفی هدف گرفته میشن و یا نابود میشن و یا جهش وحشتناکی در اونها ایجاد میشه، چیزی شبیه به حمله ی ارواح سرطانی و خبیث در بازی تاج و تخت. بنابراین، تومورهایی در اندام های دیگه بدن مانند طحال، گره های لنفی زیر بغل، پستان و غیره بوجود میان.

سرطان خون لنفوم هوچکین: شروع این سرطان از سیستم ایمنی بدن است. این سرطان میتونه روده کوچک، طحال، پوست، معده و اندامهایی رو که بافت لنفاوی دارند رو درگیر کند. یک سلول غیر طبیعی خاص به اسم Reed-Stenberg Cell منشاء اصلی این سرطان هست.

سرطان مغز استخوان:مغز استخوان همان مغز داخل استخوان است: نرم و پر از رگ و محل تولید خون.

در سرطان مغز استخوان، خون شروع به تولید یک عالمه سلول خونی نابالغ کرده و این سلول های نابالغ عملکرد سلول های بالغ رو مختل و تخریب می کنند. این نوع سرطان می تونه به لوسمی تبدیل شه.


مقاله جالب و کامل DNA در سلول


نکته: علائم زیر را نمیتوان به قطع نشانه ی سرطان دانست بلکه بررسی پزشکی لازم است.

علائم سرطان خون لوسمی

هر نوع سرطان یک سری علائم اولیه ای دارد که البته به صِرف داشتن بعضی علائم نباید فورا به سرطان فکر کرد بلکه به آزمایشات دقیق نیاز هست.

علائم سرطان خون لوسمی عبارتند از:

تب و لرز، خستگی شدید، عفونت مکرر و شدید، کاهش وزن غیرعمدی شدید، تورم گره های لنفاوی و بزرگ شدن کبد و طحال، خونریزی یا کبودی آسان، خون دماغ به دفعات، لکه های قرمز کوچک در خون، عرق زیاد در شب، درد غیرعادی استخوان ها…

علائم سرطان خون لنفوم غیر هوچکین:

لنفوم غیر هوچکین

این سرطان از رشد و تکثیر غیرعادی سلول های سفید در سیستم لنفاوی شروع میشود. علائم آن عبارتند از:

درد و تورم غدد لنفاوی در نواحی گردن، زیر بغل و کشاله ران

مشکلات تنفسی و درد شدید قفسه سینه

تب و خستگی دایمی

کاهش وزن و عرق در شب

علائم سرطان مغز استخوان

علائم سرطان مغز استخوان عبارتند از:

یبوست و تهوع شدید

درد و تورم غیرعادی در استخوان (کمر و دنده ها)

خستگی و ضعف مفرط

عفونت و تب مداوم

مشکلات تنفسی و تنگی نفس

کاهش وزن شدید بدون دلیل شناخته شده


علت تولید نشدن خون در بدن

چشمه ی جوشش و تولید خون در مغز استخوان است. اگر مغز استخوان تنبل باشد خون کمی تولید می شود. تولید خون کم به معنی اکسیژن رسانی کمتر و عدم تغذیه کافی سلول ها در اندام های بدن است.

گاهی خون در بدن تولید می شود اما به خاطر یک سری موانع نمی تواند در بدن گردش کند و مواد مغذی را به سلول ها برساند. گاهی بیماری ها مسبب کم خونی هستند و گاهی سلول های خونی جذب بدن نمی شوند و سریع شکسته می شوند. دلایل رایج عبارتند از:

۱. تنبلی مغز استخوان: مغز استخوان محل تولید انواع سلول های خونی ست و در شرایط زیر تنبل یا ضعیف می شود و خون کافی تولید نمیکند:

۲. مصرف انواع داروهای شیمیایی با عارضه کم خونی

۳. تابش رادیواکتیو یا تابش امواج رادیویی و اشعه مضر

۴. مواجهه با مواد شیمیایی و صنعتی

۵. عفونت های ویروسی

۶. فقر آهن: زیرا آهن نقش خونسازی (تولید هموگلوبین) را دارد. نکته: بدن ما به یون آهن نیاز دارد؛ مکمل های درشت مولکول آهن نیاز بدن به آهن را رفع نمی کنند و عوارض زیادی دارند!

۷. وجود بیماری های کلیوی، هپاتیت، ایدز و سرطان خون یا انواع اختلالات خونی

۸. رژیم غذایی نادرست و عدم مصرف خونسازها

نکته: احساس سرما، ناخن های کم رنگ، رنگ پریدگی، ضعف و سردرد، خستگی و سرپیجه…میتوانند از علایم کم خونی باشند.


اولین علائم سرطان خون در زنان

قائدگی، شیردهی، و ترشح هورمون های زنانه با بروز سرطان نامنظم می شوند. به علاوه، سرطان خون می تواند متاستاز باشد، یعنی تومورهای اولیه به نقاط دیگر بدن مانند پستان، تخمدان ها، ریه، غدد لنفاوی زیر بغل، واژن و …منتقل شوند. گفته شده که سکس دهانی با شریک آلوده می تواند به تورم گره های لنفاوی منجر شود.

با مشاهده علایم زیر، بهتر است هر چه سریعتر توسط پزشک ویزیت شوید:

خونریزی های شدید و غیرعادی و طولانی مدت

خونریزی غیرعادی بعد از قاعدگی

ضعف و خستگی شدید و مداوم

رنگ پریدگی بلند مدت یا تغییرات پوستی مانند تغییر اندازه و شکل خال

کبودی در نقاط مختلف بدن به خصوص در دست و پا که نشانه کمبود شدید پلاکت های خون و عدم لخته شدن کافی خون باشد

خارش پوست و کهیر که ممکن است علت آن آلرژی یا چیز عادی نباشد

ابتلا به عفونت های مزمن یا تکراری شبیه آنفلوآنزا

وجود خون در ادرار یا مدفوع

مشکل بلعیدن

تغییرات لب ها و دهان

مشکلات تنفسی غیرعادی

تهوع و استفراغ

تب و لرز

دردهای غیرعادی

کاهش وزن بدون علت


علائم سرطان خون در نوجوانان

” پای دردل پدربزرگ رنجدیده نشستم. می گفت که نوه ی پنج ساله اش در سال ۹۰ ظرف شش ماه به سرطان دچار و فوت شده. تنها علامت اولیه اش مصرف آب زیاد بوده و علائم دیگر چندان مشکوک به نظر نمی رسیده اند. والدین متوجه سرطان نشدند تا روزی وجود توده سفتی در شکم آنها را نگران کرده. با مرگ کودک و بررسی های دقیق تر پزشکی علت اصلی مصرف مواد نگهدارنده تشخیص داده شده!”

درصد ابتلا به سرطان خون در نوجوانان و کودکان بسیار پایین تر از بزرگسالان هست. سرطان با افزایش سن، بلندی قد، سابقه خانوادگی، زندگی در محیط های آلوده صنعتی و شیمیایی، تابش نور شدید آفتاب، نوع تغذیه، و سبک زندگی ارتباط دارد.

نکته: اغلب سرطان های خون در نوجوانان جزو دسته لوسمی حاد بوده اند.

هشدار: گاهی سرطان بدون هیچگونه سابقه فامیلی و ژنتیکی بروز می یابد. مصرف مواد نگهدارنده در انواع خوراکی ها و نوشیدنی های صنعتی علت مهم بروز سرطان در بسیاری از کودکان و نوجوانان در دنیا بوده.

هشدار: وجود توده غیرعادی، تهوع و استفراغ پی در پی، لاغر شدن سریع و بدون علت خاص، ضعف شدید و بی اشتهایی نوجوان را جدی بگیرید. همچنین، اگر نوجوان شما مرتب به بیماری عفونی مبتلا می شود، جدی بگیرید و برای بررسی های پزشکی وقت بگذارید. به علاوه، اگر نوجوان چاقی بیش از حدی دارد برای کاهش وزن اقدام کنید. درصد ابتلا به سرطان خون با اضافه وزن شدید مرتبط است.

نکته مهم: مصرف قند برای بیماران سرطانی بسیار خطرناک است و پزشکان آن را ممنوع اعلام کرده اند. رشد تومورها با مصرف مواد قندی سریع تر می شود.

سرطان خون کشنده است؟ درصد زنده ماندن سرطان خون

حتما درباره ی ذخیره خون بند ناف نوزاد تازه متولد و تزریق نمونه سلول های بنیادین به مغز استخوان (محل تولید خون) شنیده اید. در تازه ترین درمان های سرطان خون،  این روش خیلی به درمان بیماران همخون نوزاد کمک کرده. یکی از این بیماران سارا برد است که به کمک Dr. Curt Civin درمان شده. البته در ایران هم می توانید با موسسه رویان تماس بگیرید و در این مورد سوال کنید.

سرطان خون درمان سختی دارد و درصد مرگ و میر آن در جهان بالاست. البته با پیشرفت علم امروزی (علم ژنتیک و علم سلول های بنیادین و ساخت داروهای ضد سرطان جدید)، بسیاری از سرطان ها به شرط تشخیص به موقع و همکاری بیمار و همراهان قابل درمانند. بعضی تست های غربالگری برای تشخیص بعضی سرطان ها وجود دارد اما در مورد سرطان خون هنوز تست خاصی ابداع نشده؛ و بیشتر از روی علایم اولیه مشخص میشود.

در واقع، درصد زنده ماندن بیماران سرطان خون در بیست سال اخیر به میزان قابل توجهی بالا رفته و جای امید باقیست.

لوسمی از شایع ترین سرطان های خون در جهان است.

اینکه سرطان خون کشنده باشد یا نه بستگی به شرایط زیر دارد:

اقدام به موقع برای تشخیص و درمان و تشخیص دقیق برای برنامه جامع درمانی

نوع تومور خوش خیم یا بدخیم و میزان انتشار سلول های سرطانی در بدن


باید ها و نبایدها در تغذیه بیماران سرطان خون

چه غذاهایی برای لوسمی مزمن مفید است؟

تغذیه بیماران سرطان خون و بهبود سبک زندگی برای افزایش طول عمر این دسته از بیماران اهمیت بسیار زیادی دارد. به کمک متخصص تغذیه مجرب، سطح تحمل بیماری  افزایش یافته و اثربخشی درمان بیشتر می شود.

یک بیمار سرطانی مرتب با علایم بی اشتهایی، تهوع، یبوست، خستگی شدید، ابتلا به عفونت، کاهش وزن و …روبروست. بنابراین، تغذیه متعادل می تواند کمک کننده باشد. تهیه مواد مغذی مورد علاقه بیمار و افزایش وعده های غذایی تا ۸ بار در روز و اول شب توصیه می شود.

از مصرف یک سری مواد باید اجتناب کرد و مصرف غذاهای خون ساز و کمک کننده به تقویت سیستم ایمنی ضرورت دارد.

توصیه: به علت اینکه یک بیمار سرطانی تحت شیمی درمانی و پرتودرمانی ست، به منظور پیشگیری از تداخل تغذیه ای با دارویی، نظر پزشک متخصص خون و نظر متخصص تغذیه اهمیت زیادی دارد. 

هشدار: مصرف مواد قندی صنعتی برای بیماران سرطان خون ممنوع است زیرا مواد قندی به سرعت توسط تومورها جذب و مصرف شده و به رشد و انتشار آنها کمک می کنند.

به چند نکته مهم تغذیه بیماران سرطان خون اشاره می کنیم:

نکته: مصرف عسل شفا اصل برای کمک به کاهش علایم سرطان بسیار توصیه شده. همچنین، مصرف انار، بارهنگ، جعفری و زیتون بسیار سفارش شده.

۱. پرهیز از هرگونه مواد نگهدارنده و افزودنی کع در انواع خوراکی و نوشیدنی صنعتی یافت می شوند

۲. پرهیز از مصرف مرغ ماشینی و گوشت قرمز یخ زده، کنسروجات، فست فود و غیره که برای افراد سالم نیز ضرر زیادی دارند چه برسد بیماران سرطان

۳. مصرف انواع ماهی چرب و غذاهای دریایی مانند میگو

۴. پرهیز از انواع روغن های صنعتی و انتخاب روغن زیتون، کنجد، و روغن های طبیعی سنتی

۵. مصرف مغزیجات مفید و دانه ها. برای مثال تخمه کدو. البته در طب سنتی مصرف دانه آفتابگردان نهی شده.

۶. مصرف لبنیات در حد متعادل: ماست و کفیر تخمیری

۷. مصرف مرغ و تخم مرغ غیرماشینی (غیر تراریخت)که به روش طبیعی پرورش یافته

۸. صرف سبزیجات تازه و آب میوه یا میوه تازه. پیش از مصرف با سرکه شستشو داده شوند تا سموم از آنها دفع شود.

۹. مصرف ویتامین D و مصرف نمک دریای اصل

۱۰. مصرف زنجبیل و زردچوبه و ادویه سنتی در غذاها، سیر، سیب، برگ چغندر،…توصیه شده.

۱۱. دریافت زهر زنبور عسل در شرایط زیست محیطی سالم

۱۲. مصرف خوراکی های متناسب با فصل سال و متناسب با شرایط اقلیمی خودمان و پرهیز از نسخه های اروپایی که مخصوص خودشان است.

۱۳. رسوب زدایی و تصفیه خون به کمک غذاهی گیاهی

۱۴. مصرف دم کرده های سم زدا مانند نعنا

توصیه: طب سنتی ایرانی نکات بسیار مفیدی برای تغذیه بیماران سرطان خون دارد. در عین حال، مصرف سرخود داروهای گیاهی بدون مشورت با متخصص حتی برای افراد سالم توصیه نمی شود.

نکته:

در طب سنتی از مصرف بسیاری از موادی که سایت های مختلف با تقلید از طب غرب پیشنهاد می کنند نهی شده زیرا ما ایرانی ها مزاج و طبع و اقلیم متفاوتی داریم. برای مثال، به جای اسفناج، مصرف برگ چغندر (نه خود چغندر) توصیه شده!


درمان سرطان خون با طب سنتی

طب سنتی توضیح جالب و ساده ای درباره علت رشد سرطان در ایران دارد:

“مشکل از آنجا شروع شد که تغذیه طبیعی تبدیل به صنعتی و شیمیایی شد و طبیعت بیمار شد. چیزایی خوردیم و نوشیدیم که با مزاج و اقلیم ما سازگاری نداشت.
ادویه های مفید ضد سرطان را از غذاها حذف کردیم و تولید سودا و صفرا در بدن افزایش یافت و حرارت زیاده از حد کبد منجر به شیوع سرطان شد. ب
ه جای گوشت گوسفندی که در محیط سالم پرورش یافته گوشت قرمز گاو و گوساله را یبش از حد مصرف کردیم؛ و به مصرف مرغ های ماشینی که با مواد تراریخته خطرناک پروش یافته اند عادت کردیم. آداب غذا خوردن و نوشیدن و خواب و بیداری به موقع را رعایت نکردیم:

پخته را با خام مصرف میکنیم که مضر است و مواد نگهدارنده و افزودنی زیاد مصرف می کنیم که در علم پزشکی از علت های اصلی سرطان خون و انواع سرطان هاست.
آب به مانند گذشته روان و جاری و سالم نیست و روغن های تراریخته صنعتی و تهیه شده از مشتقات نفت در خون رسوب میکنند؛ و در اصل از مواد گیاهی تهیه نمی شوند!!! نمک مصرفی مان که اینهمه در طب قدیم روی مصرفش تاکید میشده ترکیب طبیعی خود را ندارد و سبب کمبود ویتامین دی در بدن شده و الی آخر…”

طب سنتی بیشتر طب پیشگیری ست و به کندی پیش می رود. طب سنتی اصیل در روند درمان بیمار سرطانی تحت شیمی درمانی دخالت زودهنگام نمی کند. ت

وصیه متخصصین طب سنتی این است که ابتدا مراحل شیمی درمانی و پرتودرمانی کامل طی شود و سپس با مشورت همزمان و هماهنگ متخصصین سنتی و مدرن درمان مکمل صورت گیرد. جلوگیری از تداخل داروهای شیمیایی با گیاهی اهمیت زیادی دارد.

همچنین، داروهای گیاهی دیرجذبند و سرعت در درمان سرطان خون اهمیت زیادی دارد.

طب سنتی ایرانی و توصیه های اسلامی با اصلاح سبک زندگی و تغذیه به درمان سرطان خون کمک می کنند. البته نسخه هایی از طب سنتی ایرانی به درمان سرطان سینه، خون، پروستات، تخمدان و رحم و غیره کمک کرده اند. برای مثال، تجویز قرص خون برای بیماران کم خونی بسیار مفید واقع شده.


بیشتر بخوانید:

مزاج شناسی و درمان بیماری ها در طب سنتی

 برای درمان هیچ بیماری، به خصوص سرطان خون، به نسخه های اینترنتی اکتفا نکنیم و از دانش پزشکان دلسوز بهره مند شویم.

سلامت باشید

منبع ۱

منبع ۲