02188218551 [email protected]

پرتودرمانی خارجی چیست | رادیوتراپی خارجی چیست

رادیوتراپی برای بیماران سرطانی

رادیوتراپی یا پرتودرمانی خارجی به روشی از رادیوتراپی گفته می شود که در آن اشعه از دستگاهی تامین می شود و هدف آن درمان سرطان است. این یک روش درمانی موضعی است ، به این معنی که قسمت خاصی از بدن شما را درمان می کند. به عنوان مثال ، اگر در ریه خود سرطان داشته باشید ، فقط در قفسه سینه ، نه تمام بدن ، اشعه دریافت خواهید کرد.

دکتر احسان کرباسی (بورد تخصصی رادیوتراپی)

انکولوژی _ پرتودرمانی (از دانشگاه علوم پزشکی تهران)

۰۹۲۱۲۵۴۲۰۸۲

۰۲۱۸۸۶۲۷۴۲۰

پرتودرمانی خارجی برای درمان بسیاری از انواع سرطان استفاده می شود.

 

انواع پرتوهای مورد استفاده در پرتودرمانی

پرتوهای تابشی مورد استفاده در پرتودرمانی خارجی از سه نوع ذره تشکیل می شود:

  • فوتون ها
  • پروتون ها
  • الکترون ها

فوتون ها

بیشتر دستگاه های پرتودرمانی از پرتوهای فوتون استفاده می کنند. فوتون ها در اشعه ایکس نیز استفاده می شوند ، اما در اشعه ایکس از دوزهای کمتری استفاده می شود. پرتوهای فوتون می توانند به تومورهایی در اعماق بدن دست یابند. هنگامی که پرتوهای فوتونی از طریق بدن عبور می کنند ، کمی اشعه را در طول مسیر پراکنده می کنند. این پرتوها به محض رسیدن به تومور متوقف نمی شوند بلکه به بافت طبیعی نیز می روند.

پروتون ها

ذرات پروتون

پروتون ها ذراتی با بار مثبت هستند. پرتوهای پروتون نیز مانند پرتوهای فوتون ، می توانند به تومورهایی در اعماق بدن دست یابند. با این حال ، پرتوهای پروتون در مسیر خود از طریق بدن اشعه پراکنده نمی کنند و پس از رسیدن به تومور متوقف می شوند. پزشکان بر این باورند که پرتوهای پروتون ممکن است مقدار بافت طبیعی را که در معرض تابش قرار دارد کاهش دهد. آزمایشات بالینی برای مقایسه پرتودرمانی با استفاده از پرتوهای پروتون با پرتوهای فوتون در حال انجام است. برخی از مراکز سرطان از پرتوهای پروتون در پرتودرمانی استفاده می کنند ، اما هزینه و اندازه بالای دستگاه ها استفاده از آنها را محدود می کند.

الکترون ها

الکترون ها ذراتی با بار منفی هستند. پرتوهای الکترون نمی توانند از بافتهای بدن تجاوز کنند. بنابراین ، استفاده از آنها محدود به تومورهای روی پوست یا نزدیک سطح بدن است.

 

انواع رادیوتراپی خارجی | انواع پرتودرمانی خارجی

پرتودرمانی خارجی انواع مختلفی دارد که هدف اصلی آنها رساندن بالاترین دوز تابش تجویز شده به تومور است در حالی که بافت طبیعی اطراف آن کمتر آسیب ببیند. هر نوع برای محاسبه دقیق ترین دوز و مسیر درمان ممکن ، برای تجزیه و تحلیل تصاویر تومور متکی به کامپیوتر هستند.

انواع پرتودرمانی خارجی شامل:

رادیوتراپی تطبیقی سه بعدی

پرتودرمانی تطبیقی ۳D متداول ترین نوع پرتودرمانی خارجی است. در این روش از تصاویر سی تی ، ام آر آی و اسکن PET برای برنامه ریزی دقیق ناحیه درمان استفاده می شود ، که فرآیند شبیه سازی نامیده می شود. از یک برنامه رایانه ای برای تجزیه و تحلیل تصاویر و طراحی پرتوهای تابشی متناسب با شکل تومور استفاده می شود.

رادیوتراپی تطبیقی سه بعدی با انتقال پرتوها از جهات مختلف ، تصویری دقیق از تومور حاصل می کند. تصویر دقیق امکان استفاده از دوزهای بالاتر تابش به تومور را در حالی میسر می کند که بافت طبیعی دست نخورده تر باقی می ماند.

بیشتر افراد یک بار در روز به درمان نیاز دارند. تعداد جلسات درمانی از فردی به فرد دیگر براساس جزئیات مربوط به سرطان از جمله نوع و مرحله سرطان و اندازه و محل تومور متفاوت است.

پرتودرمانی با شدت تعدیل شده (IMRT)

IMRT

IMRT نوعی پرتودرمانی تطبیقی سه بعدی است.

در این روش نیز مانند رادیوتراپی تطبیقی سه بعدی ، تومور را از چند جهت هدف قرار می دهند.

IMRT از پرتوهای کوچکتر از ۳-D تطبیقی استفاده می کند و می توان مقاومت پرتوها را در بعضی مناطق تغییر داد تا دوزهای بیشتری به قسمتهای خاصی از تومور داده شود.

بیشتر افراد یک بار در روز به درمان نیاز دارند. تعداد جلسات درمانی براساس جزئیات مربوط به سرطان از جمله نوع و مرحله سرطان و اندازه و محل تومور در افراد مختلف متفاوت است.

پرتودرمانی تحت هدایت تصویر (IGRT)

IGRT

IGRT نوعی IMRT است. با این حال ، از اسکن تصویربرداری نه تنها برای برنامه ریزی درمانی قبل از جلسات پرتودرمانی بلکه در جلسات پرتودرمانی نیز استفاده می کند.

در طول درمان ، شما اسکن های مکرر مانند CT ، MRI یا اسکن PET خواهید داشت. این اسکن ها توسط رایانه ها پردازش می شود تا تغییرات در اندازه و محل تومور را تشخیص دهد. تصویربرداری مکرر اجازه می دهد تا در صورت نیاز ، موقعیت یا دوز تابش شما تنظیم شود. این تنظیمات می تواند دقت درمان را بهبود بخشد و به حفظ هرچه بیشتر بافت طبیعی کمک کند.

بیشتر افراد یک بار در روز به درمان نیاز دارند. تعداد جلسات درمانی براساس جزئیات مربوط به سرطان از جمله نوع و مرحله سرطان و اندازه و محل تومور در افراد مختلف متفاوت است.

توموتراپی

توموتراپی نوعی IMRT است که از دستگاهی استفاده می کند که ترکیبی از سی تی اسکنر و دستگاه تابش اشعه خارجی است.

دستگاه توموتراپی قبل از جلسات درمانی از تومور عکس می گیرد تا هدف گیری دقیق تومور و محافظت از بافت های طبیعی را امکان پذیر کند. این دستگاه در حین درمان به دور شما می چرخد ​​، و اشعه را به صورت مارپیچ هدایت می کند. توموتراپی ممکن است در حفظ نسبی بافت های طبیعی بهتر از پرتودرمانی تطبیقی ۳ بعدی باشد ، اما هنوز در آزمایشات بالینی آزمایش نشده است.

بیشتر افراد یک بار در روز به درمان نیاز دارند. تعداد جلسات درمانی براساس جزئیات مربوط به سرطان از جمله نوع و مرحله سرطان و اندازه و محل تومور در افراد مختلف متفاوت است.

رادیوسرجری استریوتاکتیک

پرتو جراحی یا رادیوسرجری استریوتاکتیک ، به بکار گیری پرتوهای متمرکز و پرانرژی برای درمان تومورهای کوچک با لبه های کاملاً مشخص در مغز و سیستم عصبی مرکزی گفته کی شود. اگر بخاطر سن یا سایر مشکلات ، سلامت شما در معرض خطر باشد یا اگر با جراحی نمی توان با اطمینان به تومور رسید ، این روش بهترین گزینه است. GammaKnife نوعی پرتو جراحی استریوتاکتیک است.

برای اطمینان از عدم حرکت در حین درمان ، شما را در یک قاب سر یا برخی از دستگاه های دیگر قرار می دهند. در رادیو جراحی استریوتاکتیک ، بسیاری از پرتوهای کوچک تابش از جهات مختلف تومور را هدف قرار می دهند. هر پرتو تأثیر بسیار کمی بر روی بافتی که از آن عبور می کند ، دارد اما یک دوز دقیقاً هدفمند تابش به محلی می رسد که همه پرتوها بهم می پیوندند.

برنامه درمان ممکن است متفاوت باشد ، اما درمان معمولاً در یک دوز انجام می شود. در برخی موارد ، ممکن است حداکثر پنج دوز دریافت کنید ، که یک بار در روز ارائه می شود.

پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن

پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن مشابه رادیوسرجری استریوتاکتیک است ، اما اغلب برای تومورهای کوچک و جدا شده در خارج از مغز و نخاع ، کبد یا ریه استفاده می شود. وقتی به دلیل سن ، مشکلات سلامتی یا محل تومور نمی توانید عمل جراحی انجام دهید ، این یک گزینه عالی است.

همانند رادیو جراحی استریوتاکتیک ، در پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن از تجهیزات خاصی استفاده می شود تا شما را در طول درمان بی حرکت نگه دارد. یک پرتو بسیار دقیق را به یک منطقه محدود ارائه می دهد.

تومورهای خارج از مغز به احتمال زیاد با حرکت طبیعی بدن مانند تنفس یا هضم حرکت می کنند. بنابراین ، پرتوها را نمی توان دقیقاً همانطور که در رادیو جراحی استریوتاکتیک هدف قرار می دهند ، هدف قرار داد. به همین دلیل ، پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن معمولاً در بیش از یک دوز تجویز می شود. ممکن است حداکثر پنج دوز داشته باشید که یک بار در روز تجویز می شود.

 

در طول درمان با پرتودرمانی خارجی چه انتظاری می توان داشت

تعداد جلسات رادیوتراپی

اکثر افراد یک بار در روز ، پنج روز در هفته ، پرتودرمانی خارجی انجام می دهند. تابش در یک سری درمان ها انجام می شود تا سلول های سالم بتوانند بهبود یابند و باعث موثرتر شدن تابش شوند. اینکه درمان چند هفته طول می کشد به نوع سرطان ، هدف درمان ، دوز تابش و برنامه تابش بستگی دارد.

بازه درمان از اولین جلسه پرتودرمانی تا آخرین جلسه ، یک دوره درمانی نامیده می شود.

محققان به دنبال روش های مختلف برای تنظیم دوز یا برنامه تابش هستند تا بتوانند با سرعت بیشتری کل اشعه دوز را ارائه دهند یا آسیب سلول های سالم را کاهش دهند. روشهای مختلف برای رساندن کل دوز تابش شامل موارد زیر است:

  • کسر سریع ، که در دوزهای روزانه یا هفتگی بیشتر برای کاهش تعداد هفته های درمان انجام می شود.
  • انشعاب بیش از حد ، که دوز کمتری از دوز معمول تابش روزانه است که بیش از یک بار در روز داده می شود.
  • هیپوفرکشنیشن ، که دوزهای بیشتری است که یک بار در روز یا کمتر برای کاهش تعداد درمان ها داده می شود.

محققان امیدوارند که این برنامه های مختلف برای انتقال اشعه ممکن است موثرتر باشد و عوارض جانبی کمتری نسبت به روش معمول انجام آن ایجاد کند یا به همان اندازه موثر اما راحت تر باشد.

برای پرتودرمانی خارجی به چه مراکزی باید مراجعه کرد

در بیشتر مواقع ، شما به صورت سرپایی ، پرتودرمانی خارجی را دریافت خواهید کرد. این بدان معناست که شما در کلینیک یا مرکز پرتودرمانی تحت درمان خواهید بود و شب را در بیمارستان نمی مانند.

 

اقدامات قبل از اولین جلسه پرتودرمانی خارجی

قبل از شروع پرتودرمانی خارجی یک جلسه ۱ تا ۲ ساعته با پزشک یا پرستار خود خواهید داشت. در این زمان ، شما یک معاینه فیزیکی خواهید داشت ، در مورد سابقه پزشکی خود صحبت خواهید کرد ، و ممکن است آزمایشات تصویربرداری انجام دهید. پزشک یا پرستار شما در مورد پرتودرمانی خارجی ، فواید و عوارض جانبی آن ، و روشهایی که می توانید از خود در حین و بعد از درمان مراقبت کنید ، بحث خواهد کرد. سپس می توانید انتخاب کنید که آیا پرتودرمانی خارجی انجام دهید یا خیر.

اگر تصمیم به انجام پرتودرمانی خارجی دارید ، برای یک جلسه برنامه ریزی درمانی به نام شبیه سازی برنامه ریزی می شوید. در این جلسه:

  • یک انکولوژیست پرتوی (پزشکی که متخصص استفاده از پرتودرمانی برای درمان سرطان است) منطقه درمانی شما را تشخیص می دهد. همچنین ممکن است ناحیه درمانی را که به عنوان فیلد درمان یا قسمت درمان نامیده می شود ، بشنوید. این اصطلاحات به مکانهایی در بدن شما گفته می شود که تحت تابش قرار می گیرند. هنگامی که عکسبرداری یا عکس برداری انجام می شود از شما خواسته می شود که خیلی آرام دراز بکشید.
  • پرتودرمانی برای مشخص کردن ناحیه درمان ، نقاط کوچکی از جوهر رنگی را روی پوست شما خال کوبی می کند یا می کشد. این نقاط در طول دوره پرتودرمانی شما مورد نیاز خواهد بود. پرتودرمانگر از آنها استفاده خواهد کرد تا مطمئن شود شما در هر روش درمانی دقیقاً در همان وضعیت قرار دارید. نقاط به اندازه یک کک و مک است. اگر این نقاط خال کوبی شوند ، تا آخر عمر روی پوست شما باقی می مانند. مارک های جوهر به مرور کمرنگ می شوند. مراقب باشید آنها را از بین نبرید و در صورت کم رنگ شدن یا از بین رفتن پرتودرمانی به آنها بگویید.
  • ممکن است از قسمتی از بدن که تحت درمان است قالب بدن ساخته شود. این یک فرم پلاستیکی یا گچی است که شما را از حرکت در طول درمان باز می دارد. همچنین به شما اطمینان می دهد که برای هر روش درمانی دقیقاً در یک وضعیت قرار دارید

اگر از ناحیه سر و گردن تحت تابش هستید ممکن است ماسک داشته باشید. این ماسک دارای سوراخ های هوایی زیادی است. این ماسک به تختی متصل می شود که برای درمان های خود روی آن دراز می کشید. این ماسک به شما کمک می کند تا مانع از حرکت سرتان شوید تا در هر وضعیت درمانی دقیقی قرار بگیرید.

 

در جلسات پرتو درمانی خارجی چه باید پوشید

لباس های راحت و پارچه ای نرم یا نخی بپوشید. لباسهایی را انتخاب کنید که به راحتی از تن خارج شوند ، زیرا ممکن است لازم باشد ناحیه درمان را در معرض دید قرار دهید و یا لباس خود را تعویض کنید. از لباس های تنگ مانند یقه اسکی یا کمر بند در نزدیکی محل درمان خود استفاده نکنید. همچنین از استفاده از جواهرات ، بانداژهای چسبی یا پودر در محل درمان خودداری کنید.

 

آنچه در طی یک جلسه رادیوتراپی خارجی اتفاق می افتد

  • ممکن است از شما خواسته شود لباس شخصی یا روپوش بیمارستان را تغییر دهید.
  • شما به اتاق درمان می روید که در آنجا پرتودرمانی خواهید گرفت. دمای هوا در این اتاق بسیار خنک خواهد بود.
  • بسته به اینکه سرطان در کجاست ، یا روی یک تخت درمانی دراز خواهید کشید یا روی یک صندلی مخصوص خواهید نشست. پرتودرمانی از نقاطی بر روی پوست و قالب بدن یا ماسک صورت شما استفاده می کند ، تا در موقعیت مناسب قرار گیرد.
  • ممکن است چراغ های رنگی را ببینید که به نشانه های پوست شما هدایت می شوند. این چراغ ها بی خطر هستند و تنها به درمانگر کمک می کنند تا شما را در موقعیت درمان قرار دهد.
  • باید بسیار آرام بمانید تا اشعه هر بار دقیقاً به همان نقطه بتابد. به مدت ۱ تا ۵ دقیقه در معرض اشعه خواهید بود. در این مدت می توانید به طور طبیعی نفس بکشید.

پرتودرمانی درست قبل از شروع درمان از اتاق خارج می شود. او برای کنترل دستگاه تابش به یک اتاق نزدیک می رود. درمانگر شما را از طریق صفحه تلویزیون یا از پنجره تماشا می کند و از طریق بلندگو در اتاق درمان با شما صحبت می کند. اگر احساس بیماری می کنید یا احساس ناراحتی می کنید حتما به درمانگر اطلاع دهید. او می تواند در هر زمان دستگاه تابش را متوقف کند. شما دستگاه تابش را خواهید شنید و آن را در حال حرکت می بینید ، اما نمی توانید تابش را احساس کنید ، بشنوید ، ببینید یا بویید.

مدت زمان رادیوتراپی خارجی در هر جلسه از ۳۰ دقیقه تا یک ساعت طول می کشد و بیشتر وقت صرف قرار دادن شما در موقعیت صحیح می شود.

 

چگونه می توان آرامش خود را در طی جلسات حفظ کرد

در حالی که منتظر هستید خود را به طرق زیر سرگرم کنید:

  • کتاب یا مجله بخوانید.
  • روی جدول کلمات متقاطع یا سوزن دوزی کار کنید.
  • برای گوش دادن به موسیقی یا کتاب های صوتی از هدفون استفاده کنید.
  • مدیتیشن کنید ، نفس عمیق بکشید ، دعا کنید ، از تصاویرسازی یا روش های دیگر برای رسیدن به آرامش استفاده کنید.

 

عوارض پرتو درمانی خارجی

اشعه نه تنها باعث از بین رفتن یا کندی رشد سلول های سرطانی می شود ، بلکه می تواند سلول های سالم اطراف را نیز تحت تأثیر قرار دهد. آسیب به سلول های سالم می تواند عوارض جانبی در بر داشته باشد.

عوارض پرتودرمانی برای اطرافیان

پرتودرمانی خارجی شما را رادیواکتیوه نخواهد کرد. مردم معمولاً وقتی تحت درمان با اشعه قرار می گیرند ، از خود می پرسند که آیا رادیواکتیوه شده ایم؟ پرتودرمانی خارجی شما را رادیواکتیوه نمی کند. شما می توانید با خیال راحت در کنار افراد دیگر ، حتی زنان باردار ، نوزادان و کودکان خردسال قرار بگیرید.

 

بهترین متخصص رادیوتراپی انکولوژی در تهران | بهترین رادیوتراپیست تهران

چنانچه در جستجوی بهترین متخصص رادیوتراپی تهران هستید و بارها متخصصین رادیوتراپی تهران و لیست مراکز رادیوتراپی در تهران را بررسی کرده اید ، اما همچنان به نتیجه مساعدی نرسیده اید ، به شما مرکز درمان سرطان به آیند را معرفی می کنیم.

این مرکز پرتودرمانی مجهز به بهترین دستگاه پرتو درمانی تهران است. همچنین این مرکز معتبرترین و با تجربه ترین متخصص رادیوتراپی انکولوژی نیز برخوردار است.

رادیوتراپی انکولوژی چیست

دکتر احسان کرباسی دارای بورد تخصصی رادیوتراپی انکولوژی_پرتودرمانی از دانشگاه علوم پزشکی تهران راه را برای درمان شما کوتاه می کند.

جهت ارتباط با بهترین مرکز پرتو درمانی تهران لطفا کلیک کنید.

شاد و تندرست باشید.

گروه پژوهش و تحقیقات بهایند

منبع: cancer.gov